ዜና

ዓለምለኻዊ መዓልቲ ስደተኛታት - ካብ ኣር. ኤን. ኤች. ሲ. ኣር.

ኣብታ ዓለምለኻዊት መዓልቲ ስደተኛታት ቢ. ሲ. ኣር. ከምኡውን ጀኒፈር ዮርክ ዳይረክተር ኣገልግሎት ስደተኛታት ንማይክል ካሳሶላ ኣአንጊድዎ ኢዩ ። 

ቢ. ስደተኛታት ማእከል ነቶም ኣብ ብሪትሽ ኮሎምብያ ዝርከቡ ሰራሕተኛታት ነቲ ኣብ ዓለምለኻውን ሃገራውን ጕዳያት ስደተኛታት ዘሎ ቀጻሊ ኣንፈት ብዝሓሸ መገዲ ንኽርድእዎንምሕጋዝን ባሃር ታሂሪ ንኽቈጻጸሮን ተባሂሉ ኢዩ ተመስሪቱ። እዚ ማእከል እዚ ንንጥፈታትን ድሌትን እቶም ኣብ ብሪትሽ ኮሎምብያ ዝርከቡ ስደተኛታት ንምርዳእ መንግስታት ናይቲ ዓዲ ይኹን ፈደራላዊ መንግስቲ ብዋጋ ዘይሽነን ምንጪ ዀይኑ ኣሎ። 

እዛ ኣብ ታሕቲ ዘላ ዓንቀጽ ጽማቝ ናይቲ ዝገበርዎ ምይይጥ ኢያ ብዛዕባ እዚ ሎሚ ዘሎ ዓለምለኻዊ ቕልውላው ስደተኛታት ንዝለዓል ቀንዲ ሕቶታት ንምምላስ ድማ ትሕግዝ - 

  • እተን ትሑታትን ማእከላይ ኣታዊ ዘለወንን ሃገራት ንመብዛሕትኦም ስደተኛታት ዜአንግዳ ስለምንታይ እየን? 
  • ካናዳ ዘለዋ ኣህጉራዊ ኣቕዋምን ግደን እንታይ እዩ ? 
  • መብዛሕትኦም ስደተኛታት ካበይ እዮም ዚመጹ ዘለዉ ? 
  • ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ነቲ ዓለምለኻዊ ቕልውላው ስደተኛታት ንምፍታሕ እንታይ ጭቡጥ መፍትሒታት እዩ ዘለዎ? ኪዓዩ ድዮም ?  

 

ነቲ ምይይጥ ምሉእ ብምሉእ ርኣዮ ወይ ነቲ ኣብ ታሕቲ ተገሊጹ ዘሎ ጽማቝ ሓሳባት ኣንብቦ።

ነቲ ሎሚ ዘሎ ዓለምለኻዊ ቕልውላው ስደተኛታት ምርዳእ  

ኣብዛ በብግዜኡ እናማዕበለ ዚኸይድ ዘሎ ዓለም ኵነታት ስደተኛታት ኣገዳሲ ናይ ግብረ-ሰናይ ጕዳይ ኰይኑ ኣሎ። ኣብዚ ቐረባ ግዜ እተረኽበ ጸብጻብ ከም ዝሕብሮ ኣብ መላእ ዓለም ልዕሊ 120 ሚልዮን ዝዀኑ ሰባት ካብ መረበቶም ተመዛቢሎም ኢዮም መብዛሕትኦም ከኣ ኣብተን ትሑታትን ማእከላይ ኣታዊ ዘለወንን ሃገራት ኢዮም ዝርከቡ። 

ከም ካናዳ ዝኣመሰላ ሃገራት ሓሓሊፈ ንስደተኛታት ኣርእስተ - ዜና ዝህባ እኳ እንተለዋ ነቲ ዝሰፍሐ ትሕዝቶን እተን መብዛሕትኦም ስደተኛታት ዝነብሩለን ጐረባብቲ ሃገራት ዘጋጥመን ብድሆታትን ምርዳእ ግን ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ ። 

ጐረባብቲ ሃገራት ኣብ ቅልውላው ስደተኛታት ዘለወን ግደ 

70 ሚእታዊት ናይ ዓለም ስደተኛታት ኣብተን ኣብ ጥቓ ሃገሮም ዝርከባ ሃገራት ዕቝባ ይረኽቡ ኢዮም። እዘን ሃገራት እዚኣተን እኹል ደገፍ ንምሃብ ዜኽእለን ዓቕሚ እኳ እንተ ዘይብለን ዓብዪ ኽፋል እቲ ዓለምለኻዊ ጾር ስደተኛታት ግን ኣለዋ ።  

ንኣብነት ኣሩባን ሊባኖስን ካብቶም ተቐማጦአን ሓደ ሓምሳን ሓደ ሻድሻይን ዝዀኑ ስደተኛታት ኣአንጊዶም እዮም። 

ብኣንጻሩ ግና ከም ካናዳ ዝኣመሰላ ሃብታማት ሃገራት ምስ ህዝበን ዚዛመዳ ስደተኛታት ሒደት እየን። 

ዞባታት ቅልውላው - ዩክረይንን ሱዳንን 

እቲ ኣብ ዩክረይን ቀጻሊ ዝዀነ ግጭት 9.7 ሚልዮን ዝዀኑ ዩክረይንውያን ብሓይሊ ተመዛቢሎም ኢዮም። ገሊኣቶም ናብ ዓዶም እኳ እንተ ተመልሱ ብዙሓት ግን ኣብ እተፈላለያ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ግዝያዊ ዕቝባ ኣብ ምርካብ ስግኣት ኣለዎም። 

ኣብ ሱዳን ዘሎ ዅነታት እውን ብተመሳሳሊ ኣዝዩ ጽንኩር ኢዩ ካብ መፋርቕ መጋቢት ድማ ብገምጋም 8.4 ሚልዮን ዝዀኑ ካብ መረበቶም ተመዛቢሎም ኢዮም።  

ይኹን እምበር ነቲ ኣብ ውሽጢ እታ ሃገር ዘሎ ሰፊሕ ውሽጣዊ ምግዓዝ ብምጕላሕ 1.7 ሚልዮን ዝዀኑ ሰባት ጥራይ እዮም ኣህጉራዊ ዶባት ሰጊሮም ። ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዝወሰዶ ስጕምቲ እኹል ኣይኰነን ካብቲ ዘድሊ ነገራት ዳርጋ 8 ሚእታዊት ጥራይ ኢዩ እዚ ድማ ንስቓይ ናይቶም ካብ መረበቶም እተመዛበሉ ሰባት ኣጋዲድዎ ኢዩ። 

ዓለምለኻዊ ቝጽሪ ምግዓዝ 

ቍጽሪ እቶም ካብ መረበቶም እተመዛበሉ ውልቀ-ሰባት እናወሰኸ ይኸይድ እኳ እንተሎ ስደተኛታት ናብ ዓዶም ንምምላስ ዚግበር ጻዕሪ ግን ይንኪ ኣሎ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብቶም ኣብ ትሕቲ ትእዛዝ ኣር. ኤን. ኤች. ሲ. ኣር. እዚ ቝጽሪ እዚ ካብቲ ብ2016 ኣብ ሶርያ ዘጋጠመ ቕልውላው ስደተኛታት እቲ ዝለዓለ እኳ እንተ ዀነ ካብቲ እናወሰኸ ዚኸይድ ዘሎ ዓለምለኻዊ ድሌት ግና ኣዝዩ ይጐድል እዩ። 

ብሰንኪ ውግእ ሶርያ ዘጋጠመ ነባሪ ቕልውላው 

እቲ ሕጂ ኣብ መበል ዓሰርተው ሰለስተ ዓመት ኰይኑ ዘሎ ውግእ ሶርያ ብሚልዮናት ንዚቝጸሩ ሰባት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ይቕይሮ ኣሎ። ሶርያውያን ኣህጉራዊ ተገዳስነትን ደገፍን እናነከየ እኳ እንተ ኸደ ካብቶም ካብ መረበቶም እተመዛበሉ ሰባት እቲ ዝዓበየ እዩ ። ብዙሓት ተቐበልቲ ኣጋይሽ ዝዀና ሃገራት ነቲ ሰፊሕ ናይ ምምላስ ጻዕርታት ንምድጋፍ ሰጋእ መጋእ ምባለን ነዚ ብድሆ እዚ መሊሱ ኢዩ ዘጋድዶ። 

ሓደገኛ ጕዕዞታት 

ማእከላይ መዲተራነያን ሓደ ኻብቲ ስደተኛታት ዚጥቀሙሉ ኣዝዩ ሓደገኛ መገድታት ኰይኑ ኣሎ፣ ከመይሲ ብኣሽሓት ዚቝጸሩ ሰባት ካብተን ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ናብ ኤውሮጳ ኺሰግሩ ይፍትኑ ኣለዉ።  

እቲ ዜሕዝን ግና ብ2023 ጥራይ ኣስታት 1,900 ሰባት መዲተራነያን ኪሰግሩ ኺፍትኑ ኸለዉ ሞይቶም እዮም ። ኣብጕዕዞ ስደተኛታት ከምዚ ዝኣመሰለ ዘየድሊ ሞት ምእንቲ ኸይጠፍእ ናብ ዓዶም ንምምላስ ጻዕሪ ይግበር ኣሎ። 

እቲ ሓደገኛ ኽፋል ፓናማ ዝዀነ ዳርየን ጋፕ ብኣማእታት ኣሽሓት ዚቝጸሩ ስደተኛታት ካብ ቬንዝዌላ ናብ ሰሜን ኣመሪካ ኺበጽሑ ኺፍትኑ ኸለዉ ይርኢ።

ኣብ እተፈላለያ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ዝርከባ ድሕንነት ዘለወን ናይ ምንቅስቓስ ኣብያተ - ጽሕፈት ኣብ ጕዕዞአን ቀልጢፈን ዕቝባን መዕረፍን ንምሃብ ከምኡውን ምስ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓደገኛ መገድታት እተተሓሓዘ ሓደጋታት ንምንካይ ኣጋጣሚ ክኸፍታ ኢየን ዝጽዕራ ። 

ናይ ሮሂንጃን ኣፍጋኒስታንን ቅልውላው - መፍትሒ ምድላይ 

መንግስቲ ባንግላደሽ ንስደተኛታት ሮሂንጃ መጠነ-ሰፊሕ ናብ ዓዶም ንኺምለሱ ብምፍቃድ ዓብዪ ምምሕያሽ ተገይሩ እዩ።  

እዚ ተበግሶ እዚ ነቶም ከቢድ ሸለልትነትን ጸገማትን ዘጋጠሞም ተቐማጦ ሓድሽ ኣጋጣሚታት ንምሃብ ዝዓለመ ኢዩ ። 

ብፍላይ ከም ፓኪስታንን ኢራንን ዝኣመሰላ ጐረባብቲ ሃገራት ብዙሓት ኣፍጋኒ ስደተኛታት ስለ ዘአንግዳ እቲ ኣብ ኣፍጋኒስታን ዘጋጠመ ቕልውላው ኣቓልቦ ክግበረሉ ይሓትት ኣሎ።  

ስደተኛታት ናብ ዓዶም ምእንቲ ኺምለሱ ምስዘን ኣብአን ዚቕበላ ሃገራት ዘሎ ርክብ ሚዛኑ ንኺሕሉ ጻዕሪ ይግበር ኣሎ። 

ካናዳ ዘለዋ ግደ፦ ፍሉይ መደባትን ሓድሽ ተበግሶታትን 

ካናዳ ንተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ብህጹጽ ንምዕቋብን ንምድጋፍን ኣብ እተገብረ ፍሉይ መደባት ንጡፋት ኰይኖም ኣለዉ ።

እዚ ተበግሶታት እዚ ንገለ ኻብቶም ብቐሊሉ ዝጥቅዑ ህዝቢ እንተላይ ነቶም ኣብ ጾታ ዓመጽ ኣገዲድካ ምምላስ ወይ መስጐጕቲ ዘጋጥሞም ሰባት ቅልጡፍን ኣድላዪን ደገፍ ኢዩ ዝዀኖም። 

ዝሰፍሐ መፍትሒ የድሊ 

ብዙሕ ጻዕሪ እኳ እንተ ተገብረ ኣብ መንጎ እቲ ንስደተኛታት ዜድልዮም ነገራትን ኣብ መንጎ እቲ ናብ ዓዶም ንምምላስ ዘሎ ኣጋጣሚታትን ዘሎ ጋግ ገና ሰፊሕ እዩ ። ዓለምለኻዊ ውዕል ስደተኛታት ከም ናይ ብሕቲ ምድጋፍ ምሁራት ከምኡውን ናይ ሸቕሊ ምንቅስቓስ ዝኣመሰለ መመላእታ መገድታት ከም ዝማዕበለ የጕልሕ ። እዚ ተበግሶታት እዚ ኣብ ጐድኒ እቲ ባህላዊ መደባት ምቕያር ተወሳኺ ፍታሕ ንምሃብ ዝዓለመ እዩ ። 

ንቕድሚት ዚግስግስ መገዲ፦ ሓባራዊ ሓላፍነት 

ኣብ ቅድሜና ዘሎ መገዲ እተፈላለየ መዳያት ዘለዎ ኣቀራርባ ዝሓትት ኢዩ ።

ስትራተጂ "ካርታ 2030" ሰለስተ ወሳኒ ሸቶታት የጕልሕ- እዚ ኸኣ ናይ ምምላስ ኣጋጣሚታት ምውሳኽ መመላእታ መገድታት ምምዕባል ከምኡውን ሓንጐፋይ ኢሎም ዚቕበሉን ዚሓቍፉን ማሕበረሰባት ከም ዚሰፍን ምግባር እዩ።

እዚ ሸቶታት እዚ ምእንቲ ኺብጻሕ ህዝባዊ ደገፍን ኣህጉራዊ ምትሕብባርን ኣገዳሲ እዩ ፣ ስደተኛታት ከኣ ህይወቶም ብደሓንን ብኽብርን ንምህናጽ ኣጋጣሚ ይወሃቦም እዩ ። 

መደምደምታ፦ 

እተን ብዙሕ ጾር ስደተኛታት ኪጾራ ዘይክእላ ሃገራት ነዞም ካብ መረበቶም እተመዛበሉ ሰባት ንምክንኻን ዚከኣለን ይገብራ ኣለዋ ። ሕጂ እተን ዝለዓለ ኣታዊ ዘለወን ሃገራት እናዓበያ ዚኸዳሉ እዋን እዩ። 

ዓለምለኻዊ ቕልውላው ስደተኛታት ቀጻሊ ኣቓልቦን ጥሪትን ሓድሽ ፍታሕን ዝሓትት ኢዩ ። 

ዓለም ካብ ቦታ ናብ ቦታ ምግዓዝ ዜምጽኦ ብድሆታት እናወሰኸ ኣብ ዚኸደሉ ዘሎ እዋን ነቶም ብሓይሊ ኻብ ኣባይቶም እተመንቈሱ ኽንድግፎምን ከነዕቍቦምን ሓባራዊ ሓላፍነትና እዩ። 

ይኹን እምበር ኣብዚ እዋን እዚ መንግስቲ ካናዳ ኣብ ዚቕጽል ክልተ ዓመት ቍጽሪ እቶም ብመንግስቲ እተሓገዙ ስደተኛታት ካብቲ ብ2024 እተገብረ ዕላማ ናብ 2025ን 2026ን ናብ 15,250 ኪንኪ ወሲኑ ኣሎ። 

ብሰፊሕን ሚዛናውን ጻዕርታትን ዓለምለኻዊ ሓድነትን ጥራይ ኢና ነፍሲ ወከፍ ስደተኛ ድሕንነትን ተስፋን ዚርከበሉ መጻኢ ንምርካብ ክትጽዕር እንኽእል ። 

ናብ ዕግበት ኣተኵሩ